PL | EN
15.12.2019
07:36
15:25  (Warszawa)
Ryzyko odwodnienia organizmu

Ryzyko a wiek

Niemowlęta i dzieci są zdecydowanie bardziej podatne na odwodnienie niż osoby dorosłe. Dzieci mają zwiększone zapotrzebowanie na wodę i mniejsze rezerwy płynowe. Woda stanowi przeciętnie do 75% masy ich ciała, podczas gdy u dorosłych udział ten obniża się do około 50-60%. Metabolizm u dzieci jest bardziej intensywny, stąd utrata płynów może nastąpić bardzo szybko, a ilość płynów dostępnych biologicznie może okazać się niewystarczająca do prawidłowego przebiegu procesów fizjologicznych.
Bardzo podatne na odwodnienie są również osoby starsze. Mają one takie samo, jak osoby młode, zapotrzebowanie organizmu na wodę (około 2-2.5 l wody na dobę), jednak konsumpcja płynów może być
u nich zaburzona, stąd zwiększone ryzyko odwodnienia. U osób w podeszłym wieku próg pragnienia jest często obniżony. Ma to ogromne znaczenie, zwłaszcza, ze odczucie pragnienia pojawia sie dopiero po osiagnieciu straty wody przewyższającej 2% masy ciała – czyli już po osiągnięciu lekkiego odwodnienia.
W przypadku zaburzeń pragnienia może się okazać, że chęć uzupełnienia strat płynów pojawi się zbyt późno
w stosunku do rzeczywistego zapotrzebowania organizmu, co niestety może mieć poważne dla zdrowia skutki. W przypadku dzieci i osób starszych istotnym problemem, w związku z ryzykiem odwodnienia, jest uzależnienie od opiekunów – osoby sprawujące opiekę powinny być świadome rzeczywistego zapotrzebowania na wodę swoich podopiecznych i dbać aby były one odpowiednio (i na czas) zaspokajane.

Uzupełnianie strat wody z organizmu a odwodnienie

W literaturze zwraca się uwagę na tak zwane „dobrowolne odwodnienie” (voluntary dehydration)
i „mimowolne odwodnienie” (involuntary dehydration). Do pierwszego typu odwodnienia dochodzi
w sytuacji kiedy uczucie pragnienia jest zbyt słabe lub opóźnione, aby wymóc potrzebę uzupełnienia odpowiedniej ilości płynów. Odwodnienie takie jest niestety częste powszechne – w warunkach znacznego obciążenia termicznego organizmu, kiedy nie są należycie uzupełniane strat wody z organizmu, choć dostęp do płynów czy pokarmów zawierających duże ilości wody (np. owoce) jest nieograniczony.
Zjawisko „mimowolnego odwodnienia” dotyczy sytuacji, kiedy ilość wypijanej wody jest odpowiednia
lub przewyższa straty na pocenie, jednak, w wyniku dużej ilości wydzielanego potu, z organizmu tracone są również mikroelementy. W sytuacjach takich zaburzeniu ulega gospodarka sodowo-potasowa: przenikanie wody przez błony śluzowe jest upośledzone, co wpływa niekorzystnie na efektywnosc procesu pocenia sie (nastepuje zmeczenie gruczołów potowych) i prowadzi do pogłębienia odwodnienia oraz do przegrzania organizmu.

Czym grozi odwodnienie

Deficyt wody w organizmie doprowadza przede wszystkim do zaburzeń gospodarki cieplnej organizmu. Odwodnienie skutkuje zwiększeniem magazynowania ciepła w organizmie - ponieważ jest mniej dostępnej wody zmniejsza się pocenie, dlatego też nadmiar ciepła nie jest odpowiednio odprowadzany z organizmu i dochodzi do przegrzania. Jest to szczególnie niebezpieczne w okresie pobytu w środowisku gorącym. Warto podkreślić, że odwodniony organizm ma mniejszą tolerancję na obciążenie ciepłem, ponadto charakteryzuje się obniżoną zdolnością do wysiłku fizycznego. W literaturze wyróżnia się kilka stadiów odwodnienia.
Można im przyporządkować charakterystyczne zmiany fizjologiczne
i objawy

Lekkie odwodnienie (ubytek wody około 3 % masy ciała)
  • zaburzenia procesów poznawczych – spadek koncentracji i wydłużenie czasu reakcji,
  • zaburzenia nastroju – rozdrażnienie,
  • uczucie pragnienia,
  • uczucie suchości śluzówek jamy ustnej,
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu,
  • utrata masy ciała.
Umiarkowane odwodnienie (ubytek wody około 6 % masy ciała)
  • uczucie silnego pragnienia,
  • utrzymujący się gól głowy i zawroty głowy,
  • wzrost temperatury wewnętrznej ciała,
  • przyspieszenie akcji serca i oddechu,
  • utrata elastyczności skóry,
  • zapadnięte oczy,
  • uczucie osłabienia i wycieńczenia,
  • sennosc
  • zaburzenia widzenia i mowy,
  • skurcze i bóle mięśni,
  • parestezje (zaburzenia czucia zwiazane z uposledzeniem funkcjonowania układu nerwowego: mrowienie i drętwienie),
  • omdlenie i nudności.
Ciężkie odwodnienie (ubytek wody powyżej 9 % masy ciała)
  • obrzęk języka,
  • zablokowanie mowy,
  • majaczenie,
  • drgawki,
  • zaburzenia swiadomosci i utrata kontroli postępowania,
  • utrata przytomności,
  • śmierć.
sms